• Dé specialist voor Italiaanse wijnen
  • Binnen 2 dagen bezorgd

Alles wat je altijd al wilde weten over Italiaanse wijn

Wist je dat Italië een van de grootste wijnlanden ter wereld is? Van alle wijn die wereldwijd gedronken wordt, komt 25% uit Italië. Dat is zelfs meer dan Frankrijk! Van Umbrië tot Toscane, en van Piëmont tot Venezia: er zijn maar weinig wijnlanden zo divers als Italië. Je vindt er bijzondere druivensoorten die alleen in Italië voorkomen. Wijnen van topkwaliteit.

Italiaanse wijngebieden

De geschiedenis van Italiaanse wijn

Nog voor de Romeinen heersten over Europa, woonden de Etrusken in het gebied wat we nu Italië noemen. Van de 7e tot de 5e eeuw voor Christus verbouwden ze al wijn in Toscane. En niet zo maar wijn: misschien wel de beste wijn ter wereld. Die werd dan ook volop geëxporteerd. Dat zorgde ervoor dat de Etrusken een welvarend volk werden.

De Romeinen zorgden voor een nog grotere bloei van de wijnbouw. Je kunt wel zeggen dat de Romeinen gezorgd hebben voor de verspreiding van wijn in Europa: al veroverend introduceerden ze wijn tot ver buiten Italië. Omdat het drinken van wijn vaak veiliger was dan water, werden overal waar de Romeinse legers kwamen gelijk wat wijngaarden aangeplant om de manschappen van grote hoeveelheden wijn te voorzien.

Wijn maken doen ze in Italië al erg lang

De rijken waren dol op de zware, zoete wijnen, terwijl de zure wijn was bestemd voor de slaven. Julius Caesar was er ook niet vies van: zijn favoriete wijn was de Falernia. Overigens mengden de Romeinen hun wijnen vaak met water. Rare jongens...

Nadat de Romeinen van het toneel verdwenen raakte de wijnbouw in de vergeteldheid. Pas vanaf de 19e eeuw pakten Italiaanse boeren de wijnbouw weer op, en gingen ze steeds betere wijnen maken. Dat werd een enorm succes: Italië werd een toonaangevend wijnland en dat is het nog steeds.

Wijngebieden bij Alto Adige

Echte Italiaanse druiven

Italië heeft een enorm scala aan inheemse druivenrassen. Er zijn meer dan 350 officieel erkende soorten. Vele daarvan kom je alleen in Italië tegen. Dat maakt Italië zo'n leuk wijnland!

Sangiovese

De blauwe Sangiovese druif is met maar liefst 70.000 hectare de meest verbouwde druif van Italie. Je komt hem vooral tegen in Toscane en Emilia-Romagna. De druif wordt gebruikt om de Chianti wijnen te maken, die minimaal voor 70% uit Sangiovese moeten bestaan. Wijnen gemaakt van Sangiovese hebben een diepe kleur, zijn fruitig en hebben behoorlijk wat zuren. 

Trebbiano

Trebbiano komt van oorsprong uit Toscane, maar wordt inmiddels in meerdere streken verbouwd. De druif wordt gebruikt in Chianti, maar bijvoorbeeld ook in balsamico. 

Ken je de Vin santo (heilige wijn)? Dat is een Toscaanse dessertwijn die wordt gemaakt van ingedroogde Trebbiano druiven. Dat drogen doen ze op stromatten, waarna de wijn nog jarenlang gerijpt wordt.

Barbera

De Barbera is een baluwe druif die je veel tegenkomt in Piëmont. Het is een makkelijke groeier die het goed doet op vrijwel iedere bodem. In de wijn herken je hem aan de vrij zure smaak en een aroma van kersen en aalbessen. Enkele bekende top Trebbiano wijnen met de DOCG classificatie zijn de Barbera d'Asti en de Barbera Monferrato Superiore.

Classificaties van Italiaanse wijnen

Dit zijn die mooie afkortingen die je vast weleens op een fles hebt zien staan. Ze komen voort uit het Italiaanse systeem om wijnen te classificeren. Handig, want zo weet je wat je drinkt. Van simpel naar heel goed zijn dat:

  • Vino da Tavola, oftewel de tafelwijn. Een simpel, eenvoudig wijntje waar geen speciale eisen aan gesteld worden.
  • Net iets beter is de Indicazione Geografica Tipica, afgekort IGT. Deze wijn komt uit een bepaalde streek, maar voldoen niet aan de strengere eisen van een DOC. Je kunt dit vergelijken met het Franse Vin de Pays.
  • Nog beter is de Denominzatione di origine controllata, DOC. Hiermee weet je niet alleen zeker waar je wijn vandaan komt, maar ook dat hij aan kwaliteitseisen voldoet.
  • De absolute top is de Denominazione di Origine Controllata e Garantita of DOCG. De overheid kent deze alleen toe aan afzonderlijke wijnbouwers. Een wijn wordt pas DOCG als het consistent aan de hoogste kwaliteitseisen voldoet. Een DOCG is zeldzaam en je betaalt er dus ook flink voor.

De wijnstreken van Italië

Italië kent 20 wijnstreken verspreidt over het hele land. Elke streek is uniek en kent zijn eigen druivenrassen en klimaat. Dat zorgt voor een grote variëteit aan wijnen.

Italiaanse wijnstreken

Sicilië

Sicilië is de meest zuidelijke regio van Italië en het grootste eiliand van de Middellandse zee. Wijn maken doen de eilandbewoners al 2500 jaar. De hoge temperatuur en betrouwbare regen zijn ideaal voor wijnbouw. Het warme, droge klimaat zorgt dat de druiven goed gedijen, en dat er op Sicilië relatief weinig bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Vandaar dat je veel Siciliaanse wijnen van organisch verbouwde druiven tegenkomt. 

Sicilië bij zonsopkomst

Helaas bleven de Sicliaanse wijnboeren hangen in hun streven naar hoge opbrengsten per vierkante meter. Dat zorgde voor goedkope wijn van matige kwaliteit. Gelukkig is die tijd voorbij: het eiland is inmiddels een van de meest belovende wijnregio's van het land. 

De hoogste vulkaan van Europa, de Etna, speelt een belangrijke rol in de Siciliaanse ijncultuur. Hij zorgt voor een donkere bodem vol mineralen. Tegenwoordig wordt er wat hoger op de Etna volop wijn verbouwd. Daar is de lucht wat koeler en de aarde nog rijker. 

Toscane

Italië kent vele mooie streken, maar Toscane is toch wel een van onze favorieten. Het heuvelachtige landschap, de vele mooie historische steden en het lekkere eten. De wijnen uit deze regio zijn alleen nog maar een extra reden om dit gebied te bezoeken. Chianti is de meeste bekende wijn uit dit gebied, maar Toscane kent nog vele andere soorten.

Wijngaard in Toscane

Toscane kent een lange geschiedenis waarbij verschillende steden elkaar om de macht bevochten. Daarnaast was er altijd een grote strijd tussen de landeigenaren, de clerus, en de pachters, de mezzadri, die leefden van het land voor de helft van de oogst. Na de Tweede Wereldoorlog trokken veel van de mezzadri naar de stad, waardoor de landerijen in verval raakten en ook de wijnbouw dreigden te verdwijnen. In deze tijd kochten veel zakenlieden vanuit het Noorden van Italië en het buitenland de landerijen, waarna de gebieden weer in eer werden hersteld. Om te kunnen voldoen aan de toenemende wensen van de wijndrinkers werd er veel geëxperimenteerd met het maken van wijn. Wijn werd opgeslagen in kleinere vaten en/of op nieuw hout en er werd gewerkt met Franse wijnsoorten.

Sangiovese is een druif die in dit gebied het meeste wordt gebruikt. De Chianti wordt sinds de jaren negentig volledig van deze druivensoort gemaakt. 

Friuli-Venezia Giulia

Friuli-Venezia Giulia ligt in het Noord-Oostelijke puntje van Italië en grenst aan Oostenrijk en Slovenië. Je zou misschien verwachten dat Venetië in dit gebied ligt, maar dat is dus niet zo. In totaal ligt er zo'n 18.000 hectare aan wijngaarden in Friuli-Venezia Giulia.

Wijn uit Venezia Giulia

Friuli-Venezia Giulia is vrij laat doorgebroken als wijnregio. De wijnen uit deze streek bleken goed te passen bij de gisting in RVS tanks. Zo zijn de wijnen uit dit gebied bekend als frisse wijnen met elegantie en complexiteit. Het gebied is daarom echt gespecialiseerd in witte wijnen.

Veneto

Veneto is een bekende regio vanwege de stad Venetië en het Gardameer die beiden in dit wijngebied liggen. De Veneto heeft een diverse landschap en is daardoor een bezoek zeker waard; bergen, meren, rivieren, vlaktes en kustgebieden.

Wijngaard in Vento

De Veneto zelf is in een aantal gebieden te verdelen; de Soave regio, bekend om haar witte wijnen voornamelijk gemaakt van de druif Garganega. Iets Noord-Oostelijk hiervan ligt het prosecco gebied. Hier komen de spumante wijnen vandaan. In het Valpolicella gebied worden voornamelijk rode wijnen gemaakt. Van drie a vier soorten druiven worden ongeveer 5 soorten wijn gemaakt. Valpolicella, de rode basis wijn, Amarone, wijn gemaakt van ingedroogde druiven, Ripasso, dit is de Valpolicella opnieuw vergist met de geperste schillen van de Amarone, en de Recioto, een zoete dessertwijn ook gemaakt van ingedroogde druiven.

Veneto is met een gemiddelde jaarlijkse productie van 7 miljoen hectoliter wijn de grootste wijnleverancier van Italië. 

Trentino-Alto Adige

Dit wijngebied ligt helemaal bovenin Italië en bestaat uit twee provincies: Trentino en Alto Adige/Südtirol. In 1971 heeft deze streek zich de status van een vrijstaat weten toe te eigen waardoor ze voor veel zaken onafhankelijk zijn van Italië. Ondanks dat het gebied officieel bij Italië hoort spreekt men hier voornamelijk Duits. Italiaans is daarnaast de tweede officiële taal. Het gebied ziet er erg Noord-Europees uit: alles is ordelijk en netjes en men staat bekend om hun Duitse mentaliteit.

De wijnen uit Trentino-Alto Adige zijn van een kenmerkend goede kwaliteit. Ruim driekwart van de wijn uit dit gebied is geclassificeerd als DOC. Zowel de witte als rode wijnen zijn fris van smaak en lekker fruitig. Rode wijnen worden over het algemeen gemaakt van lokale druivensoorten zoals Schiava, Lagrein of Vernatsch. De Lagrein en de Teroldego, vernoemd naar de druif, zijn stevige rode wijnen met een volle structuur. Deze wijnen rijpen nog mooi na op de fles en zijn daardoor goed lang te bewaren. De Marzemino daarentegen heeft een licht, frit en fruitig karakter. Deze rode is wijn is afkomstig uit Terentino en vernoemt naar de gelijknamige druif.

Wijngaard in Alto Adige

Trentino-Alto Adige staat tevens bekend om haar mousserende wijnen. De stad Trento heeft een eigen DOC uitsluitend voor de productie van Spumanti. De wijn wordt gemaakt van de Chardonnay druif aanvullend met Pinot Nero, Pinot Bianco en/of Meunier.

Het grootste gedeelte van de wijnen wordt geëxporteerd voor verkoop in het buitenland. 

Piemonte

Piemonte betekent ‘aan de voet van de berg’ en hier komen de grootste wijnen  van Italië vandaan: de Barolo en Barbaresca. Beiden zijn vernoemd naar de plaats waar ze vandaag komen. De wijnen worden gemaakt van de beroemde Nebbiolo druif die alleen in het noordwesten van Italië echt tot zijn recht komt.

Het gebied grenst aan zowel Frankrijk en Zwitserland en is omringd door verschillende bergketens. In het noorden en wensten de Alpen en in het zuiden de Alpi Ligure. Doordat het gebied is omringd met bergen is de regio beschermt tegen het zeeklimaat. De belangrijkste wijngaarden zijn te vinden rondom de plaatsen Alba en Asti, maar in het hele gebied worden druiven verbouwd.

In de afgelopen jaren is er veel veranderd in de manier waarop de druif wordt verbouwd en de wijn wordt gemaakt. De meeste wijnmakers zijn gaan inzien dat te veel hout de Nebbiolo druif over het algemeen in de weg zit. Daarnaast wordt er in de wijngaarden nu veel druiventrossen tijdens het groeiseizoen weggesnoeid om een betere kwaliteit druiven te krijgen. Daarnaast worden de druiven eerst ontdaan van hun stronken voordat ze gebruikt worden voor vergisting. Hierdoor is de Barolo veel eerder op dronk en komt de wijn mooi tot zijn recht. 

Marche

In het midden van Italië is de regio de Marken te vinden. Een prachtig groen gebied gelegen aan de Adriatische zee en de heuvels van de Appenijnen. Het gebied heeft vele eigenaren gekend, de Romeinen, Gothen, Karel de Grote , de Paus en Napoleon. De naam van het gebied is afgeleid van het woord grens (marca). In de middeleeuwen was het een grensgebied.

Het gebied is als wijnstreek in opkomst en wint steeds meer aan populariteit. Vanwege de ligging kan de relatief koele zeewind de wijngaarden makkelijk bereiken wat voor een mooi evenwichtig klimaat zorgt. De witte wijn Verdicchio dei Castelli di Jesi is de meest belangrijke wijn uit de regio. De wijn staat bekend als een sappige en vooral frissen wijn.

Puglia

Puglia is na Veneto en afwisselend met Sicilië de tweede grootste wijnproducent in Italië. Ook in deze streek verschuift de focus van kwantiteit steeds meer naar kwaliteit. Het gebied wordt ook wel de Cote d’Azur van Italië gemaakt vanwege de uitgestrekte stranden en de vele historische steden en dorpjes. Het is erg heet in de streek en is erg dun bevolkt. Er zijn vooral olijfboomgaarden en landbouwbedrijven de vinden.

Vanwege de hitte zijn het alleen de lokale wijndruivensoorten die het goed doen in dit gebied. De Primotivo en Negroamaro leveren elk jaar weer mooie druiven. Daarnaast wordt het succes bepaald door de grondsoort. Druivenranken geplant op kalkgrond zijn in staat de droge periodes goed door te komen, doordat de grond het wat goed vast houdt.

Leuk weetje; in het verleden werden de wijnen uit Puglia gebruikt om wijnen uit andere streken in Italië te versterken.